Ciąża u kotki: objawy, przebieg i ile trwa

Kotka dojrzewa płciowo wcześniej, niż zakłada większość opiekunów. Pierwsza ruja pojawia się zwykle między czwartym a dziesiątym miesiącem życia, a u ras krótkowłosych bywa, że jeszcze przed ukończeniem pół roku. Oznacza to, że kotka wciąż wyglądająca jak kocię może być już zdolna do zajścia w ciążę.

Do tego dochodzi mechanizm, który zaskakuje wielu ludzi: u kotek owulacja jest wywoływana przez samo krycie. Jajeczkowanie następuje więc dopiero po kryciu, a nie w stałym rytmie jak u człowieka, i dlatego skuteczność jednego kontaktu bywa bardzo wysoka.

Ile trwa ciąża u kotki

Przeciętnie od 63 do 67 dni od krycia, choć spotyka się zakres od 61 do 72 dni. Kocięta urodzone przed 60. dniem zwykle są zbyt niedojrzałe, żeby przeżyć bez intensywnej opieki, a ciąża przekraczająca 70 dni wymaga kontroli weterynaryjnej.

Data krycia rzadko jest znana dokładnie, zwłaszcza u kotki wychodzącej, więc w praktyce lekarz szacuje wiek ciąży na podstawie badania ultrasonograficznego i wielkości płodów.

Objawy tydzień po tygodniu

Pierwsze dwa tygodnie przebiegają bez widocznych zmian. Potem sygnały pojawiają się stopniowo.

• Dni 15 do 18. Sutki różowieją i lekko się powiększają. To najwcześniejszy objaw możliwy do zauważenia w domu, po polsku nazywany różowieniem brodawek. U kotki, która rodziła wcześniej, bywa mniej czytelny.
• Tydzień 3 i 4. Część kotek ma przejściowy spadek apetytu, czasem wymioty. Zwykle trwa to kilka dni i mija samo.
• Tydzień 4 i 5. Zaokrągla się brzuch, kotka zaczyna przybierać na wadze. Apetyt rośnie.
• Tydzień 6 i 7. Brzuch jest wyraźnie powiększony, kotka więcej śpi i szuka spokojnych miejsc.
• Tydzień 8 i 9. Widoczne i wyczuwalne ruchy kociąt. Kotka zaczyna szukać miejsca na poród, przeszukuje szafy i kąty. Na kilka dni przed porodem apetyt często spada.

Jak potwierdzić ciążę

Domowe obserwacje dają wskazówkę, ale nie pewność. Powiększone sutki i przybieranie na wadze towarzyszą także ciąży rzekomej, czyli stanowi hormonalnemu, w którym kotka zachowuje się jak ciężarna, choć nie jest.

Pewność daje weterynarz. Badanie ultrasonograficzne wykrywa ciążę zwykle po około trzech tygodniach i pokazuje, czy płody żyją. Badaniem palpacyjnym doświadczony lekarz wyczuwa zarodki mniej więcej między 20. a 30. dniem, ale sam opiekun nie powinien uciskać brzucha, bo łatwo o uszkodzenie. Zdjęcie rentgenowskie wykonuje się dopiero po 40. dniu, gdy widoczne są już kośćce, i to ono najlepiej odpowiada na pytanie, ile kociąt się urodzi.

Liczba kociąt ma znaczenie praktyczne: pozwala zorientować się w trakcie porodu, czy wszystkie już przyszły na świat.

Żywienie kotki w ciąży

Od mniej więcej czwartego tygodnia zapotrzebowanie energetyczne rośnie, a pod koniec ciąży bywa wyraźnie wyższe niż przed nią. Standardem jest przejście na karmę przeznaczoną dla kociąt, bo ma wyższą kaloryczność i więcej białka niż karma bytowa.

Karmi się częściej i mniejszymi porcjami, bo powiększona macica ogranicza objętość żołądka. Szczegóły dawek i tempa zmiany opisuję w osobnym wpisie o karmieniu kotki w ciąży i karmiącej. Suplementów, zwłaszcza wapnia, nie podaje się na własną rękę, bo zaburzają gospodarkę hormonalną przed porodem.

Leki i profilaktyka przeciwpasożytnicza

To obszar, w którym nie ma miejsca na improwizację. Część preparatów przeciwpasożytniczych i przeciwpchelnych nie jest przeznaczona dla kotek ciężarnych, a niektóre leki mogą zaszkodzić płodom.

Zasada jest prosta: przed podaniem czegokolwiek zapytaj weterynarza i powiedz o ciąży. Dotyczy to także preparatów kupowanych bez recepty, opisanych przy odrobaczaniu kota i pchłach u kota. Szczepienia planuje się raczej przed ciążą niż w jej trakcie, co warto uwzględnić przy planowaniu miotu, sprawdzając kalendarz szczepień.

Przygotowanie miejsca na poród

Mniej więcej na dwa tygodnie przed terminem przygotuj gniazdo: karton albo płaski kosz z wysokimi bokami i niskim wejściem, wyłożony starymi ręcznikami, które nie szkoda wyrzucić. Postaw je w cichym, ciepłym miejscu, do którego nie zaglądają domownicy i inne zwierzęta.

Kotka i tak może wybrać inne miejsce, zwykle szafę albo kąt za kanapą, i lepiej to zaakceptować niż przenosić ją na siłę. Jeśli chcesz ograniczyć jej wybór, sprawdza się wydzielenie jednego pomieszczenia, o czym piszę przy kojcu dla kociąt. Kuwetę, wodę i miski postaw w tym samym pokoju, żeby kotka nie musiała ich szukać.

Ciąża rzekoma

Zdarza się po rui zakończonej owulacją bez zapłodnienia. Kotka ma powiększone sutki, przybiera na wadze, buduje gniazdo, czasem produkuje niewielkie ilości pokarmu. Objawy zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku tygodni.

Rozstrzyga badanie ultrasonograficzne. Jeśli ciąża rzekoma powtarza się, rozmowa o sterylizacji jest uzasadniona, bo poza dyskomfortem stan ten sprzyja zmianom w gruczole mlekowym. Więcej o zabiegu piszę we wpisie o sterylizacji kotki, a o samym cyklu w tekście o rui u kotki.

Ile kociąt rodzi kotka

Przeciętny miot to od trzech do pięciu kociąt, choć zdarzają się zarówno pojedyncze, jak i liczące ponad osiem. Pierworódki mają zwykle mniejsze mioty niż kotki rodzące kolejny raz.

Ma to znaczenie praktyczne przy porodzie: znając liczbę płodów ze zdjęcia rentgenowskiego, wiesz, kiedy poród faktycznie się skończył. Bez tej wiedzy łatwo przeoczyć zatrzymanie ostatniego kociaka w drogach rodnych, co jest stanem nagłym.

Warto też wiedzieć, że kocięta z jednego miotu mogą pochodzić od różnych ojców. Kotka w rui kryje się z kilkoma kocurami, a każdy z nich może zapłodnić część komórek jajowych. Dlatego w jednym miocie bywają kocięta wyraźnie różniące się umaszczeniem.

Zmiany w zachowaniu ciężarnej kotki

Poza objawami fizycznymi zmienia się też sposób bycia. Kotka staje się zwykle spokojniejsza i bardziej wylewna wobec domowników, częściej szuka kontaktu i ciepłych miejsc. Część kotek odwrotnie: unika dotyku, zwłaszcza w okolicy brzucha, i wycofuje się z zabawy.

W ostatnich dwóch tygodniach pojawia się szukanie gniazda. Kotka przeszukuje szafy, wchodzi za meble, wynosi tkaniny w wybrane miejsce. To dobry moment, żeby przestać przestawiać meble i ograniczyć wizyty gości, bo stres w tym okresie potrafi opóźnić poród.

Ograniczaj też skakanie z dużych wysokości. Nie trzeba zamykać kotki w klatce, ale warto dostawić stopnie tam, gdzie zwykle wskakuje, na przykład na parapet, korzystając z rozwiązań opisanych przy schodkach i rampach.

Kiedy jechać do weterynarza

• Wyciek z dróg rodnych: ropny, cuchnący albo z krwią przed rozpoczęciem porodu.
• Ciąża przekraczająca 70 dni od znanego krycia.
• Apatia, gorączka, odmowa jedzenia trwająca dłużej niż jeden dzień, opisana we wpisie kot nie je.
• Wymioty utrzymujące się dłużej niż dwa dni albo nasilające się w drugiej połowie ciąży.
• Brak przyrostu masy ciała mimo zaawansowanej ciąży.
• Uraz brzucha, upadek z wysokości, potrącenie.

Czego nie robić

• Nie uciskaj brzucha w poszukiwaniu kociąt.
• Nie podawaj wapnia ani suplementów bez zalecenia.
• Nie stosuj preparatów przeciwpchelnych bez sprawdzenia, czy są dopuszczone u kotek ciężarnych.
• Nie zmieniaj gwałtownie karmy, przejście rozłóż na siedem do dziesięciu dni.
• Nie przenoś kotki z wybranego przez nią gniazda tuż przed porodem.

Zanim dojdzie do kolejnej ciąży

Kotka może zajść w ciążę ponownie bardzo szybko po porodzie, nawet w trakcie karmienia kociąt, bo ruja potrafi wrócić w ciągu kilku tygodni. Jeśli nie planujesz kolejnego miotu, temat sterylizacji warto ustalić z lekarzem jeszcze przed odsadzeniem kociąt, żeby wiedzieć, kiedy zabieg będzie bezpieczny.

Warto też pamiętać, że kotka wychodząca bez nadzoru trafia na kocury niezależnie od naszych planów, a każdy miot to kilka zwierząt szukających domu. Bilans za i przeciw swobodnemu wychodzeniu opisuję we wpisie o tym, czy lepszy jest kot wychodzący czy domowy.

Ciąża u bardzo młodej kotki

Kotka może zajść w ciążę wcześniej, niż zakłada większość opiekunów, bo dojrzałość płciowa pojawia się już około czwartego do szóstego miesiąca życia, a u ras krótkowłosych czasem wcześniej. Oznacza to, że w ciążę zachodzą zwierzęta, które same są jeszcze kociętami i nie zakończyły wzrostu.

Taka ciąża wiąże się z wyższym ryzykiem powikłań okołoporodowych, mniejszą masą urodzeniową kociąt i większym obciążeniem organizmu matki, która musi jednocześnie rosnąć i utrzymać ciążę. Wymaga to szczególnie starannego żywienia oraz kontroli weterynaryjnej, a nie zdawania się na naturalny przebieg.

Drugi wniosek jest praktyczny: pierwsza ruja pojawia się często wcześniej, niż planowana jest sterylizacja. Przebieg cyklu opisuję we wpisie o rui u kotki, a moment zabiegu w tekście o sterylizacji kotki.

Jedna kotka, kilku ojców

To zjawisko zaskakuje wielu opiekunów, a jest u kotów normą. Owulacja u kotki jest wywołana kryciem, a nie cyklem, i w czasie jednej rui dochodzi zwykle do wielokrotnych kryć. Efektem bywa miot, w którym kocięta pochodzą od różnych ojców, co tłumaczy uderzające różnice umaszczenia w obrębie jednego miotu.

Dla opiekuna wynika z tego rzecz konkretna: jeśli kotka wyszła z domu w czasie rui choćby na krótko, samo pilnowanie jej przez resztę okresu nie wyklucza ciąży.

Poród i pierwsze tygodnie: gdzie czytać dalej

Przebieg samego porodu, przygotowanie zaplecza i sygnały alarmowe rozpisuję w osobnym tekście o porodzie u kotki. Pierwsze tygodnie życia kociąt, karmienie i rozwój znajdziesz w dziale kocięta, a przy odchowie bez matki przydaje się wpis o tym, jak karmić osierocone kocię.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania. Ciąża u kotki zwykle przebiega bez komplikacji, ale to lekarz weterynarii powinien ją potwierdzić i ustalić plan opieki.