Karmienie kotki w ciąży i karmiącej: ile i czym

Ciąża i karmienie to jedyny okres w życiu dorosłej kotki, w którym zapotrzebowanie na energię rośnie tak drastycznie. Kotka o masie czterech kilogramów potrafi w szczycie laktacji potrzebować tyle kalorii, ile normalnie zjadłyby trzy koty. Jeśli tego nie nadrobi, zacznie spalać własne rezerwy, a mleko będzie się produkować kosztem jej ciała.

Ciąża u kotki trwa krócej, niż wielu zakłada

Typowo od 63 do 67 dni, licząc od skutecznego krycia. To niecałe dziewięć i pół tygodnia, więc na przestawienie żywienia nie ma dużo czasu. Przebieg ciąży i to, czego się spodziewać w kolejnych tygodniach, opisuję we wpisie o ciąży u kotki, a przewidywany termin porodu policzysz w kalkulatorze ciąży kotki.

Kotka tyje inaczej niż suka

To różnica, którą warto znać, bo prowadzi do złych decyzji żywieniowych. U psa masa ciała rośnie głównie w ostatniej trzeciej części ciąży. U kotki przyrost zaczyna się niemal od początku i przebiega w miarę równomiernie przez cały okres ciąży.

Praktyczny wniosek jest taki, że nie czekasz z podniesieniem podaży do ostatnich dwóch tygodni. Zwiększasz ją stopniowo od momentu, w którym ciąża jest potwierdzona, tak by na koniec kotka zjadała wyraźnie więcej niż przed kryciem.

Druga różnica jest równie ważna: kotka nie zrzuca całego przyrostu przy porodzie. Część rezerwy odkłada właśnie po to, żeby mieć z czego produkować mleko w pierwszych tygodniach. To celowy zapas, nie nadwaga.

Jaka karma w ciąży i laktacji

Standardowa karma dla dorosłego kota nie jest tu dobrym wyborem, bo ma za niską gęstość energetyczną. Kotka musiałaby zjadać ogromne objętości, a pod koniec ciąży macica uciska żołądek i po prostu się w niej tyle nie mieści.

Właściwy wybór to karma dla kociąt albo produkt oznaczony jako odpowiedni dla wszystkich etapów życia, w tym wzrostu i reprodukcji. Ma więcej kalorii w tej samej objętości, wyższą zawartość białka i tłuszczu oraz dopasowany poziom wapnia i fosforu.

Na co patrzeć na etykiecie, tłumaczę we wpisie o tym, jak czytać skład karmy. Typy karm porównuję przy karmie mokrej i karmie suchej. Dobrym rozwiązaniem jest podawanie obu: mokra podnosi pobór wody, sucha pozwala zostawić miskę pełną na cały dzień.

Ile karmić: rozkład w czasie

• Tygodnie 1 do 3. Zapotrzebowanie rośnie jeszcze niewiele. To moment na spokojne przejście na nową karmę, rozłożone na kilka dni.
• Tygodnie 4 do 6. Wyraźny wzrost. Kotka je więcej i zaczyna widocznie przybierać.
• Tygodnie 7 do 9. Najwyższe zapotrzebowanie w ciąży, ale zmniejszona pojemność żołądka. Rozwiązanie: więcej mniejszych posiłków, nawet cztery do pięciu dziennie, albo miska dostępna cały czas.
• Tuż przed porodem. Wiele kotek traci apetyt na dobę lub dwie. To normalne i nie wymaga interwencji, o ile nie towarzyszą temu inne objawy.
• Laktacja, tygodnie 1 do 2. Zapotrzebowanie szybko rośnie.
• Laktacja, tygodnie 3 do 4. Szczyt. Przy licznym miocie potrzeby energetyczne sięgają wielokrotności zapotrzebowania na utrzymaniu.
• Od tygodnia 5. Kocięta zaczynają jeść pokarm stały, produkcja mleka spada, a zapotrzebowanie kotki stopniowo się obniża.

Punkt wyjścia do liczenia znajdziesz w kalkulatorze kalorii dla kota, ale pamiętaj, że wynik dotyczy utrzymania. W ciąży i laktacji jest to dolna granica, nie cel.

W laktacji karm do woli

To jedna z niewielu sytuacji, w których żywienie bez ograniczeń jest zalecane. Karmiąca kotka sama reguluje pobór, a ryzyko przekarmienia jest w tym okresie znikome w porównaniu z ryzykiem niedoboru.

Praktycznie oznacza to pełną miskę suchej karmy dostępną przez całą dobę i kilka porcji mokrej rozłożonych na dzień. Miskę stawiaj blisko gniazda, bo kotka w pierwszych dniach niechętnie zostawia kocięta na dłużej.

Woda jest tak samo ważna jak jedzenie

Produkcja mleka to głównie woda. Kotka odwodniona produkuje mniej mleka, więc dostęp do świeżej wody musi być ciągły i wygodny. Ustaw kilka misek w różnych miejscach mieszkania, w tym jedną przy gnieździe.

Jeśli kotka pije mało, sposoby na zwiększenie poboru opisuję we wpisie o tym, jak zwiększyć pobór wody. Najprostszy z nich to zwiększenie udziału karmy mokrej, która sama w sobie zawiera kilkadziesiąt procent wody.

Czego nie robić

• Nie dosypuj wapnia na własną rękę. To wbrew intuicji jedno z najczęstszych i najbardziej ryzykownych działań. Nadmiar wapnia w diecie w czasie ciąży zaburza regulację hormonalną gospodarki wapniowej i może zwiększyć ryzyko rzucawki poporodowej, czyli gwałtownego spadku poziomu wapnia w okresie karmienia. Prawidłowo zbilansowana karma dla kociąt zawiera go tyle, ile trzeba.
• Nie podawaj diety surowej. W ciąży ryzyko zakażeń pokarmowych jest szczególnie niekorzystne, między innymi ze względu na toksoplazmozę, którą opisuję we wpisie o toksoplazmozie u kota. Więcej o samej diecie surowej piszę przy diecie BARF.
• Nie odchudzaj kotki w ciąży ani w laktacji. Ograniczanie kalorii w tym okresie odbija się na kociętach.
• Nie podawaj mleka krowiego. Dorosłe koty w większości nie trawią laktozy, co opisuję we wpisie o tym, czy kot może pić mleko.
• Nie zmieniaj karmy gwałtownie. Nagła zmiana potrafi wywołać biegunkę, a ta u kotki w ciąży jest zupełnie niepotrzebnym obciążeniem. Objawy i granicę reakcji opisuję we wpisie kot ma biegunkę.
• Nie podawaj leków i preparatów bez konsultacji, w tym odrobaczających i przeciwpchelnych. Część substancji nie jest bezpieczna w ciąży, a dobór wymaga decyzji lekarza.

Tauryna i inne składniki krytyczne

Kot jest bezwzględnym mięsożercą i nie potrafi wytworzyć tauryny w wystarczającej ilości, więc musi ją dostać z pokarmem. Jej niedobór u kotki w ciąży wiąże się z resorpcją płodów, martwymi urodzeniami i zaburzeniami rozwojowymi kociąt. Każda kompletna karma dla kotów zawiera dodaną taurynę, dlatego przy dietach komponowanych domowo ryzyko jest realne, a przy gotowych produktach praktycznie zerowe. Czym jest tauryna i jakie ma znaczenie, opisuję we wpisie o taurynie i kwasach omega dla kota.

Kiedy kontaktować się z weterynarzem

• Kotka w laktacji jest niespokojna, sztywno chodzi, drży albo ma drgawki. To możliwe objawy rzucawki poporodowej, czyli stanu nagłego.
• Traci masę ciała mimo obfitego karmienia.
• Nie je dłużej niż dobę poza samym okresem okołoporodowym.
• Gruczoły mleczne są gorące, twarde lub bolesne, co może wskazywać na zapalenie.
• Kocięta nie przybierają na wadze, co sprawdzisz według wpisu o tym, ile powinien ważyć kociak.

Pozostałe sygnały alarmowe zbieram w tekście o objawach wymagających pilnej wizyty.

Kotka nie chce jeść karmy dla kociąt

To częsty problem praktyczny i zwykle da się go rozwiązać bez rezygnacji z właściwego żywienia.

• Zmieniaj powoli. Przez pięć do siedmiu dni mieszaj nową karmę ze starą, zwiększając stopniowo udział nowej. Gwałtowna zamiana kończy się odmową albo biegunką.
• Podgrzej mokrą karmę do temperatury zbliżonej do ciała. Kot ocenia jedzenie głównie węchem, a ciepło uwalnia zapach.
• Podawaj mniejsze porcje częściej. Pod koniec ciąży pojemność żołądka jest ograniczona i duża porcja zniechęca.
• Postaw miskę z dala od kuwety i w spokojnym miejscu. Ciężarna kotka jest bardziej wrażliwa na zakłócenia przy jedzeniu.
• Nie zostawiaj mokrej karmy na godziny. Zaschnięta traci zapach i kotka ją odrzuca.

Jeśli odmowa jedzenia trwa dłużej niż dobę i nie jest to okres bezpośrednio okołoporodowy, to powód do kontaktu z lekarzem, a nie do dalszych prób z kolejnymi smakami.

Duży miot i wsparcie kociąt

Przy licznym miocie zapotrzebowanie kotki rośnie najbardziej, a jednocześnie mleka może nie starczyć dla wszystkich. Objawy, na które trzeba patrzeć, są proste: kocięta, które nie przybierają na wadze, płaczą i odsuwają się od reszty.

Podstawowym narzędziem kontroli jest waga kuchenna i codzienne ważenie kociąt w pierwszych tygodniach, opisane we wpisie o tym, ile powinien ważyć kociak. Jeśli któreś nie przybiera, potrzebne jest dokarmianie preparatem mlekozastępczym dla kociąt, według zasad z tekstu o tym, jak karmić osierocone kocię. Mleko krowie się do tego nie nadaje.

Powrót do normalnego żywienia

Kocięta zaczynają próbować pokarmu stałego około czwartego tygodnia, a odsadzenie kończy się zwykle między siódmym a ósmym, o czym piszę we wpisie o tym, kiedy odsadza się kocięta. W tym samym czasie stopniowo obniżasz podaż u matki, aż wróci do zwykłej porcji.

Karmę dla kociąt zostaw w domu jeszcze przez kilka tygodni, bo młode będą z niej korzystać. Sposób podawania opisuję w tekście o tym, jak karmić kociaka. Jeśli nie planujesz kolejnych miotów, rozmowę o sterylizacji warto odbyć zawczasu, a warunki opisuję we wpisie o sterylizacji kotki.