Mleko zastępcze dla kociąt (KMR), jak wybrać i podawać

Preparat mlekozastępczy kupuje się zwykle w pośpiechu i w stresie: ktoś znalazł kocię przy śmietniku albo kotka odrzuciła jednego z miotu. W takiej sytuacji łatwo sięgnąć po to, co jest w domu, i właśnie wtedy popełnia się najgroźniejszy błąd, czyli podanie mleka krowiego.

Dlaczego nie mleko krowie

Mleko kotki ma wyraźnie więcej białka i tłuszczu niż krowie, a mniej laktozy. Kocię karmione mlekiem krowim dostaje więc jednocześnie za mało budulca i za dużo cukru mlecznego, którego nie trawi. Efektem jest biegunka, a u nowo narodzonego kociaka biegunka oznacza szybkie odwodnienie.

To samo dotyczy mleka roślinnego i mleczka dla kotów dorosłych sprzedawanego jako przysmak. Żadne z nich nie jest pokarmem, którym da się odchować miot. Szerzej o tym, dlaczego mleko nie jest dobrym pomysłem także dla dorosłych kotów, piszę we wpisie o tym, czy kot może pić mleko.

Jak oceniam preparaty

Patrzę na to, czy produkt jest przeznaczony dla kociąt, a nie uniwersalny dla szczeniąt i kociąt, na postać (proszek czy gotowy płyn), na kompletność zestawu z butelką i smoczkami oraz na czytelność instrukcji rozrabiania. Zbyt rzadko rozrobiony preparat to niedożywienie, zbyt gęsty to biegunka.

1. Preparat w proszku

Najczęstsza postać. Rozrabia się go ciepłą, przegotowaną wodą w proporcjach podanych przez producenta. Zaletą jest trwałość otwartego opakowania i niższy koszt w przeliczeniu na porcję, wadą konieczność precyzyjnego odmierzania przy każdym karmieniu, także w nocy.

Przygotowuj tyle, ile zużyjesz w ciągu doby, trzymaj w lodówce i podgrzewaj pojedynczą porcję. Rozrobiony preparat po dwudziestu czterech godzinach wylewa się bez żalu.

2. Preparat gotowy do podania

Płyn w butelce, bez rozrabiania. Znacznie wygodniejszy w pierwszych, najtrudniejszych dniach i przy nocnych karmieniach, ale droższy, a otwarte opakowanie trzeba zużyć szybko. Dobre rozwiązanie na start, zanim opanujesz rytm.

3. Zestaw z butelką i smoczkami

Sama butelka ma znaczenie większe, niż się wydaje. Smoczek musi mieć otwór na tyle mały, żeby mleko kapało powoli po odwróceniu butelki, a nie leciało strumieniem. Zbyt duży otwór to najczęstsza przyczyna zachłyśnięcia.

Sprawdź to przed pierwszym karmieniem: odwróć napełnioną butelkę i policz krople. Powinny wypływać pojedynczo, bez naciskania. Jeśli lecą strumieniem, weź smoczek z mniejszym otworem.

Tabela porównawcza

Jak często karmić

Częstotliwość zależy od wieku i maleje w kolejnych tygodniach. Orientacyjny rytm wygląda tak: w pierwszym tygodniu życia karmienie co 2 do 3 godzin, dobę i noc, w drugim i trzecim co 3 do 4 godzin, w czwartym co 4 do 5 godzin. Od czwartego, piątego tygodnia zaczyna się wprowadzanie papki i liczba karmień butelką spada.

Wiek osieroconego kociaka rzadko jest znany, więc szacuje się go po oczach, uszach, zębach i wadze. Wskazówki zebrałam we wpisie o tym, jak rozpoznać wiek kociaka, a etapy rozwoju opisuję w tekście o rozwoju kociaka tydzień po tygodniu.

Pozycja i temperatura

Dwie rzeczy, przy których nie ma miejsca na improwizację.

• Pozycja. Kocię karmi się na brzuchu, z głową uniesioną lekko do góry, tak jak ssie przy matce. Nigdy na plecach, jak niemowlę, bo w tej pozycji mleko trafia do dróg oddechowych.
• Temperatura. Preparat podaje się ciepły, w okolicach temperatury ciała. Zimny obciąża układ pokarmowy wychłodzonego kociaka. Sprawdzaj kroplą na wewnętrznej stronie nadgarstka: ma być ledwo wyczuwalnie ciepła.

Kocię wychłodzone nie trawi pokarmu. Jeśli maluch jest zimny w dotyku, najpierw trzeba go ogrzać, dopiero potem karmić. Bezpieczne sposoby dogrzewania opisuję przy matach grzewczych.

Po karmieniu: stymulacja

Kocię do mniej więcej trzeciego tygodnia życia nie załatwia się samodzielnie. Po każdym karmieniu masuje się okolicę krocza wilgotnym, ciepłym wacikiem, aż maluch odda mocz i kał. Pominięcie tego kroku kończy się zatrzymaniem moczu i zaparciem.

Cała procedura opieki nad osieroconym miotem, razem z ogrzewaniem i ważeniem, jest opisana we wpisie o tym, jak karmić osierocone kocię.

Kontrola: waga codziennie

Najlepszym wskaźnikiem, czy karmienie działa, jest przyrost masy. Zdrowe kocię przybiera mniej więcej 10 do 15 g dziennie w pierwszych tygodniach. Waż o tej samej porze, najlepiej wagą kuchenną z dokładnością do grama, i zapisuj wynik.

Brak przyrostu przez dwa dni albo spadek masy to sygnał do kontaktu z lecznicą, a nie do zwiększania porcji na własną rękę. Punkty odniesienia dla masy podaję we wpisie o tym, ile powinien ważyć kociak.

Kiedy przejść na pokarm stały

Od czwartego, piątego tygodnia wprowadza się papkę z karmy dla kociąt rozrobionej preparatem, początkowo bardzo rzadką. Kocię uczy się jeść z płaskiego talerzyka, a butelka stopniowo znika. Pełne odsadzenie następuje zwykle w okolicach siódmego, ósmego tygodnia.

Dobór karmy dla najmłodszych opisuję osobno przy karmie dla kociąt, a zasady karmienia w kolejnych tygodniach w tekście o tym, jak karmić kociaka.

Najczęstsze błędy

• Mleko krowie albo roślinne zamiast preparatu dla kociąt.
• Karmienie kociaka leżącego na plecach.
• Zbyt duży otwór w smoczku i mleko lecące strumieniem.
• Podanie zimnego preparatu albo karmienie wychłodzonego kociaka.
• Pominięcie stymulacji po karmieniu.
• Rozrobiony preparat trzymany dłużej niż dobę.

Kiedy pilnie do weterynarza

Nie zwlekaj, jeśli kocię jest wychłodzone i nie reaguje, nie przybiera na wadze przez dwa dni, ma biegunkę, kaszle albo prycha po karmieniu, co sugeruje zachłyśnięcie. U tak małego zwierzęcia rezerwy są minimalne i liczy się kilka godzin, nie kilka dni.

Ile podawać i jak liczyć porcje

Producenci podają tabele dawkowania na opakowaniu i to one są punktem odniesienia, bo preparaty różnią się gęstością i kalorycznością. Warto natomiast znać zasady, które obowiązują niezależnie od marki.

• Sumę dobową dzieli się na wiele małych porcji, a nie na dwie duże. Żołądek noworodka jest bardzo mały.
• Kocię samo sygnalizuje sytość, przestając ssać. Dopychanie kończy się zachłyśnięciem.
• Preparat przygotowuje się na bieżąco i nie przechowuje dłużej, niż podaje producent.
• Resztki z butelki się wylewa. Ślina zanieczyszcza mieszankę.
• Woda do rozrobienia musi być przegotowana i ostudzona, a proporcje odmierzane miarką, nie na oko. Zbyt gęsty preparat powoduje biegunkę, zbyt rzadki niedożywienie.

Najczęstsze problemy przy karmieniu butelką

• Zachłyśnięcie. Najgroźniejszy błąd, wynikający z karmienia na plecach albo ze zbyt dużego otworu w smoczku. Mleko w nosie oznacza natychmiastowe przerwanie karmienia i kontakt z lekarzem.
• Za duży otwór w smoczku. Sprawdź go, odwracając butelkę: preparat powinien kapać powoli, a nie lecieć strumieniem.
• Kocię nie chce ssać. Częstą przyczyną jest wychłodzenie. Zwierzę o obniżonej temperaturze ciała nie trawi pokarmu, więc najpierw się je ogrzewa, a dopiero potem karmi.
• Wzdęty brzuch i niepokój po karmieniu, zwykle z powodu zbyt szybkiego podawania.
• Biegunka, najczęściej po zbyt gęstym preparacie albo zbyt dużych porcjach.
• Zaparcie, przy niedostatecznej stymulacji po karmieniu.

Temperatura otoczenia: warunek, o którym się zapomina

Noworodki nie regulują własnej temperatury i wychładzają się szybko, zwłaszcza bez matki. Gniazdo wymaga stałego źródła łagodnego ciepła oraz miejsca, w którym kocię może się od niego odsunąć, żeby nie doszło do przegrzania. Sprawdzają się maty grzewcze o niskiej mocy z termostatem, opisane przy macie grzewczej dla kota, ułożone tak, żeby zajmowały tylko część powierzchni.

Kontrolę przyrostów prowadzi się codziennie, według wpisu o tym, ile powinien ważyć kociak. Brak przyrostu przez dobę u noworodka to powód do kontaktu z weterynarzem, a nie do czekania.

Higiena akcesoriów

• Butelki i smoczki myj po każdym karmieniu i wyparzaj raz dziennie.
• Nie używaj smoczka z rozdartym otworem, bo tempo wypływu przestaje być kontrolowane.
• Trzymaj osobny zestaw dla każdego kocięcia, jeśli któreś choruje.
• Myj ręce przed każdym karmieniem, bo noworodki mają bardzo słabą odporność.

Kiedy kocię potrzebuje lekarza, a nie butelki

• Nie ssie mimo prawidłowej temperatury ciała.
• Jest wiotkie, zimne w dotyku i nie reaguje na dotyk.
• Nie przybiera na wadze przez dobę.
• Ma biegunkę albo wzdęty, twardy brzuch.
• Oddycha z wysiłkiem, po zachłyśnięciu preparatem.

U noworodków stan pogarsza się w godzinach, a nie w dniach, więc zwłoka jest tu głównym czynnikiem ryzyka.

Praktyczny wniosek

Kup preparat KMR przeznaczony dla kociąt, najlepiej w zestawie z butelką i kilkoma smoczkami, i sprawdź wypływ przed pierwszym karmieniem. Karm ciepłym mlekiem, na brzuchu, w rytmie zależnym od wieku, po każdym karmieniu stymuluj i waż codziennie. Więcej o pierwszych tygodniach znajdziesz w dziale kocięta.